Home HomeBradford Taylor Barbara Emma Hart 01 Kariera Emmy Harte tom 02Bradford Barbara Taylor Emma Harte 03 Być najlepszaFreethy Barbara Zatoka Aniołów 02 Na cienistej plażyWood Barbara Biblioteczka Pod Różš Zielone miasto w słońcuFreethy Barbara Zatoka Aniołów 04 Ukryte wodospadyScott Justin PoÂścig na oceanieJordan Penny Prawo przyciagania147 pracZahn, Timothy Blackcollar 2 The Backlash MissionKamienne tablice Wojciech Zukrowski
 

[ Pobierz całość w formacie PDF ]
.Zasoby teto nie tylko pożywienie, ale również miejsca dające schronienie i możliwość budowy gniazd czy nor,które zapewniają dostęp do samic.Terytoria, rozumiane jako broniona przed obcymi część przestrzeni, na której zwierzę prowadziswoją aktywność życiową, mają różną postać u różnych gatunków.Bywają terytoriami pojedynczychosobników, bywają par i stad.U gatunków, u których istnieją terytoria par, zdobycie terytorium przez samca jest warunkiem zwabieniasamicy i udanego rozrodu.Większe szansę powodzenia mają osobniki silniejsze i sprytniejsze.Te, którymnie udaje się zająć terytorium, zostają wyłączone z procesu reprodukcji.Często muszą migrować,gdyż na danym obszarze mieści się ograniczona liczba terytoriów.Bywa też, że jakiś obszar obokosobników posiadających terytoria i połączonych w pary zamieszkują również samotnicy, wyczekującymomentu, by zawładnąć terytorium, gdy jego dotychczasowy właściciel ulegnie jakiemuś wypadkowi, izapewnić sobie możliwość rozrodu.Terytoria regulują dostęp do zasobów, a także rozmiary populacji i to nie tylko przez ograniczanieudziału w procesie reprodukcji, ale również przez ograniczanie liczby osobników zamieszkujących danyobszar.Jak wykazały obserwacje, nadmierne zagęszczenie samo w sobie wywołuje zgubne skutki.Nawet w sytuacji obfitości pożywienia prowadzi do tak wielkiego obciążenia psychicznego, że worganizmach zwierząt zachodzą zmiany fizjologiczne, często prowadzące do ich wymierania.64 Część pierwsza.ProlegomenaW przypadku stad, jak zauważył jeden z polskich etologów,  posiadanie przez jakąś grupę społecznązwierząt własnego terytorium spaja tę grupę, koordynuje jej działania i sprawia, że każdy osobnik grupyznajduje się wobec drugiego w odległości umożliwiającej ich wzajemne dorazne porozumiewanie się"oraz przekazywanie sygnałów o grożącym niebezpieczeństwie (Korda 1987: 123).W świecie zwierzęcym ograniczające agresję mechanizmy hierarchiczności i terytorializmu występują wnajróżniejszych kombinacjach, nawzajem się uzupełniając bądz zastępując.Na przykład u naczelnychzauważono ujemną korelację między terytorializmem a hierarchicznością: gatunki terytorialne są wminimalnym stopniu hierarchiczne, silnie zaś zhierarchizowane nie są na ogół terytorialne.Poza funkcją ograniczania agresji oba te mechanizmy mają jeszcze inną cechę wspólną.Jeden i drugidają większe szansę reprodukcji osobnikom przewyższającym inne pod względem cech umożliwiających zwycięstwo we współzawodnictwie o przywództwo czy terytorium.W rezultacie do puli genowejgatunku przekazywanych jest więcej kopii genów wygrywających, bardziej uzdolnionych osobników niżpozostałych, mniej sprawnych.Z perspektywy ewolucji są to więc mechanizmy selekcyjne.Innym, występującym u niektórych gatunków, ale mniej powszechnym mechanizmem hamującymagresję jest podział na swoich i obcych.Jest on pochodną wzajemnego rozpoznawania się, która toumiejętność wcale nie dotyczy wszystkich gatunków kręgowców.Mały gębacz, rybka pielęgnicowata, potrafi poznawać sąsiada i toleruje jego obecność, zachowującsię agresywnie wobec innych.Gęsi gęgawe są zdolne do osobistego rozpoznawania, natomiast szczurypoznają się jedynie po wspólnym zapachu stada.Odłączony od stada i pozbawiony tego zapachu szczur zchwilą kiedy zostaje do niego ponownie dołączony, traktowany jest jako obcy.Jeden z badaczy tak pisze o szczurach:  W dziedzinie zachowania się w stosunku do członków własnej społecznościprawdziwe wzory wszystkich społecznych cnót.Jednakże te same istoty zamieniają się w prawdziwe bestie, gdy tylko mają doczynienia z kimś przynależnym do obcego im społeczeństwa [.].To, co dzieje się wśród szczurów, gdy członek obcego roduznajdzie się w ich rewirze bądz gdy zostanie tam umieszczony przez eksperymentatora, jest chyba najbardziej denerwującą,przerażającą i ohydną sprawą, jaką w ogóle można przeżyć przy obserwowaniu zwierząt" (Lorenz 1963: 212, 217-218).Obcyzapach podnieca szczury, które gorączkowo zaczynają poszukiwać intruza.W trakcie tych nerwowych poszukiwań atakują sięwzajemnie, a zorientowawszy się, że mają do czynienia z pobratymcem, odstępują od ataku.W końcu odnajdują obcego irzucają się na niego, a biedna ofiara nawet nie próbuje się bronić.Często zresztą umiera z przerażenia, zanim jeszcze nastąpiłatak.Rozdział II.Biologiczne podstawy życia społecznego.65Oddzielenie terytoriów poszczególnych stad jest jednym ze sposobów ograniczania agresjiwewnątrzgatunkowej.Dopóki osobnik nie zapuści się na terytorium obcego stada, nic mu nie grozi.Hierarchiczność i terytorializm ograniczają agresję wewnątrzgatunkową, ale jej nie likwidują.Cowięcej, są również za nią do pewnego stopnia odpowiedzialne, gdyż prowokują do walk o pozycję iterytorium.Jednakże tego rodzaju walki nie toczą się nieustannie, a ustalone w ich wyniku stosunkiodznaczają się pewną trwałością.Współpraca i współdziałanieIstnienie wśród zwierząt współpracy, a nawet zachowań określanych mianem altruizmu, nie budziwątpliwości.Badacze zaobserwowali liczne ich przejawy.Zwierzęta nawzajem iskają się, dzieląpożywieniem, wspólnie walczą i polują, a także wzajemnie się ostrzegają.Problemem jest wyjaśnienie,skąd się tego rodzaju zachowania biorą u istot niezdolnych do świadomych działań i w jaki sposóbmogły one powstać w procesie ewolucji [ Pobierz całość w formacie PDF ]